Ibilbide historikoa

Inolako zalantzarik gabe, argi dago, gaur egun ezagutzen dugun hezkuntza sistemak ez duela berdin iraun urteetan zehar, izugarrizko aldaketak jasan izan dituela aipatzekoa da. Ideia honetan oinarrituz, datozen lerroetan, hezkuntza sistemak historian zehar jasan dituen aldaketak aipatzen eta azaltzen ahaleginduko gara, horretarako, gaur egun dugun hezkuntza sistemara heltzeko eman diren pauso garrantzitsuenak azpimarratuz.

Lehenik eta behin, eta ibilbide honi hasiera emateko, XVI eta XVII. mendeetako hezkuntzan zentratuko gara. Esan beharrekoa da,
mende hauetan oraindik, ez zela hezkuntza sistema ofizialik existitzen. Momentu horretan nagusi zen gizarte estamentala kontuan hartuz, nobleziak zuen, soilik, hezkuntza jasotzeko aukera. Horregatik, momentuko hezkuntza elitista zela esan dezakegu, nobleak eta gizonekoak zirenak soilik baitzuten hezkuntza jasotzeko aukera. Dudarik gabe, emakumeak hezkuntzatik kanpo gelditzen ziren eta urte batzuk itxaron behar izan zituzten, oraindik, hezkuntzarako eskubidea lortzeko. Hala ere, esan beharra dago, herritar xeheak gremioekin lotuta zeuden ikasketak egiten zituela. Maisu batek, esperientziadun pertsonak, bere ikasleari ofizio bat irakasten zion, ondoren, ikasle horrek ofizio hori aurrera eraman ahal izateko.

XIX. mendean, aldiz, Frantziako Iraultza izan zela medio, hezkuntza-sistema eraikitzeko beharra sumatu zuten eta lan horri ekin zioten. Horretaz gain, hezkuntza eredu berriak hedatu ziren, hala nola, hezkuntza publikoa, gizarte beharretara egokitutakoa, estatuak zuzendutako hezkuntza… Mende berdinean, Instrukzio Publikoko Legea, ere, martxan jarri zen baina Fernando VII.ak indargabetu egin zuen. Hala ere, ezinbestekoa da lege honen aipamena egitea, Moyano Legearen aurrekaria izan baitzen.

Moyano Legeari dagokionez, 1857.urtean martxan jarri zela esan beharra dago. Aldaketa ezberdinak jasan zituen arren, 100 urtez iraun zuen indarrean, 1970.urtean Ley General de Educación plazaratu zen arte, hain zuzen ere. Lege honen helburu nagusia Espainia mailan analfabetismoarekin amaitzea zen arren, ez zuen bere helburua lortu. Horretaz gain, lege hau garrantzitsutzat jotzen da, gizonezkoen eta baita emakumezkoen hezkuntza eskubidea bermatu baitzuen. Gainera, elizak hezkuntza munduan zuen boterearen amaierarekin lotu dezakegu eta horrela, estatuak zuzendutako hezkuntzari ongietorria eman zitzaion. Amaitzeko esan beharra dago, lege hau izan zela gaur egungo hezkuntza sistemaren oinarriak finkatu zituenak.

II.Errepublika garaian, konstituzioa onartzeak aldaketa handiak ekarri zituen hezkuntzaren arloan. Lehen hezkuntzan eskola bakarra, dohakoa eta derrigorrezkoa zen. Irakasleek askatasun osoz irakatsi zezaketen. Hezkuntza eredua koheziketa zen. Erlijioa derrigorrezkoa izateari utzi zion, honekin batera hezkuntzaren laikotasuna emanez.Izan ere 1933.urtean, hauteskundeak egin eta eskuindarrek irabazi zuten. Hauek, aurretik emandako aldaketak deuseztatu zituzten eta lehen onartutako legeak bertan behera geratu ziren, koheziketaren aurka eginez. Hirugarren hauteskundeak eman ziren 1936.urtean. Oraingo honetan Fronte Popularrak irabazi zituen. Hauek aldaketa handiak egiteko asmoa izan zuten arren, ezin zituzten hauek aurrera eraman militarren altxamendua eta gerra zibila eman zelako. Espainiako Gerra Zibilarekin, Espainiako II.Errepublikaren amaiera eman zen.

1936.urtean, Gerra Zibila eman zen Espainian Franko indarrean zegoela. Frankismo garian, hezkuntza sistemak geldiune bat izan zuen. Hau, ideologia jakin bat transmititzeko tresna zen, eta horrela erabili zuen Franko jeneralak. Honek, hezkuntzaren boterea elizari eman zion, hau da, eliza hezkuntzaz arduratzen zen. Horrela, hezkuntza katolikoa eta aberrikoa bilakatu zen, erlijioa  derrigorrezkoa ikasgaia bihurtu. II.errepublika garaian emandako aurrerapen guztiak bertan behera geratu ziren. Eskolarazte bereiztua ezarri zen eta elitismoa eta diskriminazio indartu zen.

Francoren heriotzarekin, Demokrazia garaia hasi zen. Garai berri honetan, Juan Carlos erregeak, Adolfo Suarez presidente izendatu zuen, eta konstituzioaren eraketa eman zen, onartuta izan zena. 1978an, lehen aldiz, hauteskunde demokratikoak egin ziren, Union Centro demokratikoak irabazi zituenak, 6 urtez boterea lortuz.

Hezkuntza Sisteman, beste garaietan bezala, aldaketak eman ziren. Horien artean, derrigorrezko hezkuntza 12 urtetatik 16 urtetara luzatu zen, metodologia ikaskuntza autonomora oinarritu zen eta curriculuma beharretara egokitu zen.  Aldaketa hauez gain, demokrazian zehar, hainbat lege ezarri dira, lege bakoitzak aldaketa batzuk ekarriz.

Lehenengoa, 1970.urtean ezarri zen, Ley organica izenarekin ezagutzen dena. Ondoren, LOECE legea onartu zen, 1980an eta honek, eredu demokratikoa eskoletara eraman zuen. 1985. urtean berriz, LODE legea jarri zen indarrean, eskola kontzertatuetan sistema aurrera eraman zuena. Bost urte geroago, LOGSE legea ezarri zen, derrigorrezko eskolaratzea 12 urtetaik 16 urtetara luzatzea, hezkuntza berezia erregulatzea eta curriculuma AE bakoitzak aldatzea ekarri zuena. Berriro ere bost urtetara, lege berri bat jarri zen martxan, LOPEG legea, eskolen gestioa eta gobernuan datzana. 2002. urtean, LOCE legea sortu zen, baina ez zen aplikatua izan. Jarraian, 2006.urtean, hiritartasuna ikasgaitzat eta erlijioa ikasgai derrigorrezkotzat ezarri zuen legea aplikatu zen, LOE legea.

 Aipatutako azken lege honen hobekuntza gisa, LOMCE, gaur egun proposatutako azken legea, aurkeztu da. Hasieratik aurkari asko izan dituen legea da hau, eta honek, aldaketa asko ekarriko ditu. Lege hau ezartzearen helburua, eskola porrota tasa gutxitzea da. Lege honek, ekarriko dituen aldaketen artean hauek daude; erlijioa derrigorrezkoa izatea, diru laguntzak ikastetxe bereiztuei eta segregatuei, irakasle-ikasle ratioak igotzea, beken murrizketa eta noten araberako banaketa, konpetentzia eta indibidualtasuna indartu, irakasleak baloratzea, HH,LH, DBH, Batxileratoko ebaluazioa Espainia mailakoa izatea, irakaskuntza digitala bultzatzea eta irakaslearen aukeraketa zorrotzagoa izatea.